باغبـــــان باشـــــی

انتخاب صحيح كود:

دربين 16عنصرمورد نياز گياه سه عنصرفسفر، پتاسيم و ازت ازمهمترين عناصرحياتي به شمارمي روند. كمبود در اين عناصربه معني كمبود ويا توقف رشد، حساسيت دربرابر امراض قارچي وباكتريايي، توقف وتاخير در گلدهي است ودربعضي موارد ممكن است به مرگ گياه منجرگردد.

اين سه عنصركه به ميزان زيادتري موردنياز گياه است به عناصراصلي معروفند و دراين ميان عناصر ديگري مانند آهن و روي و منيزيم نيز به مقداركم موردد استفاده قرار مي گيرند اما دراعمال شيميايي و حياتي گياه وارد مي شوند وحائز اهميت هستند.براي مثال منيزيم در توليدوتشكيل سبزينه يا كلروفيل دخالت دارد

انواع كود :

كودها به دو گروه آلي ومعدني تقسيم بندي مي گردند.كودهاي آلي شالمل بقاياي گياهي وحيواني هستند كه اندام پوسيده تجزيه شده گياهي، كودحيواني پوسيده، پودراستخوان و ماهي و خون از اين كودها به شمارمي روند.

كودهاي معدني شامل كودهاي سنتزي كارخانه اي هستند كه بصورت پودر،دانه دانه ويا مايع در بازار موجود است و تقزيباً كليه عناصر غذايي خصوصاً ازت، فسفر، پتاسيم را در برمي گيرد. كليه اين كودها خود به دو گروه تقسيم مي شوند، بعضي ازآنها در باغات و مزارع و بعضي در گلها و گياهان خانگي مورداستفاده دارند.

گياهان بونسايي با درخت و يا هرمحصول مزرعه اي يك فرق عمده دارند وآن اينست كه توقع در ميزان رشدو محصول در آنها است. بونسايي دار درست برعكس كشاورز خواهان رشدو اضافه محصول گياه نيست بلكه رشد كم را از گياه بونسايي توقع دارد وهمين نكته ايجاب مي كند كه هركودي باهر مزيتي لزوماًبراي گياه بونسايي جالب و مورد نياز نباشد. درباره تعيين ميزان كود لازم براي بونسايي خقيقت اين است كه هيچكس قطعاً نمي داند كه چه كودي؟ باچه مقدار؟ وبونسايي داران هميشه با آزمون و خطا مقدار ماده غذايي را تعيين كرده اند.اگرچه خطا بونسايي دار راوادار به انتخاب طريقه صحيح مي كنداما توجه كنيد كه خطا هميشخه ارزان تمام نميشود.!

انتخاب ديگر در مواد غذايي تغذيه گياه با كودهاي مايعي است كه از طريق اندام هوايي جذب مي گردندو با آب فشاني روي گياه امكان پذير است. اما در مناطق مرطوب آب فشاني مشكل و در مناطق خشك ذرات عناصر و املاح به صورت پودر روي برگها رسوب مي نمايند.

مشكلي كه دركودهاي شيميايي اعم از جامد يا مايع وجود دارد اين است كه براي بونسايي ساخته نشده و نيز شرايط رشدمتفاوت بونسايي با ساير گياهان در نظر نگرفته اندو بيشتر عموميت كود مطرح است تا تخصصي عمل كردن آن و اين مشكل اگرچه در كشورهاي چين – ژاپن – آمريكا حل شده اما در كشورهايي كه به تازگي بونسايي را شروع كرده اند از نظر امكانات لازن در تنگنا قرار دارند.

چه زماني استفاده كنيم :

در فصل پاييز و زمستان كه فعاليت حياتي كمتر است چنانچه غلظت محلول آب و خاك مجاور ريشه ها به وسيله املاح كودافزايش پيدا كند طبق قوانين اسمز آب از سلولهاي ريشه به طرف محيط غليظ تر يعني محلول آب و خاك حركت كرده و سلولهاي ريشه چروكيده شده و گياه علامت كم آبي از خود نشان مي دهد كه در صورت زياد بودن ميزان املاح ممكن است گياه خشك شود.

نكته مهم و قابل توجه دركودها اين است كه ميزان كود ونسبت آن در بروشورها برحسب گياهان گلداني خانگي غيربونسايي تعيين گرديده است.

نوشته شده توسط سجاد بدیعی در دوشنبه 1385/11/23 ساعت موضوع | لینک ثابت

انتخاب گلدان :

اصولاً در بيشترموارد با بيرون آوردن گياه از گلدان وخارج كردن خاك قديمي و هرس ريشه ها دوباره گياه با خاك جديد به همان گلدان برگردانده مي شود اما دربعضي مواردمانند تغييردرميزان رشد و نتيجه بزرگترشدن گياه ويا تعويض رنگ گياه وعدم همخواني با رنگ و يا حتي شكل گلدان وشايد تغيير در تصميم شما باعث مي گردد گلدان نيز تعويض گردد.

اندازه و شكل گلدان :

يك گلدان استاندارد وخوب بونسايي براي جلوگيري ازجمع شدن آب در كف وباتلاقي شدن خاك قاعده آن مسطح و داراي سوراخهاي متعدد زهكشي است. داشتن پايه هاي هرچند كوچك براي بالا ايستادن گلدان وخروج هرچه بهتر آب اضافي وبراق نبودن سطح داخلي آن از ديگر مشخصات شكل گلدان است.

. اصولاً تنه هاي گياهي استوانه اي وكاشت گروهي با گلدان هاي پهن وتنه هاي ضخيم ازنظر بيننده با گلدان هاي عميق تر همخوان هستند.

.گياهان ظريف وپاكوتاه گلدانهاي بيضي شكل با گوشه هاي صاف ويا گلدانهاي مستطيلي با گوشه هاي مدور راطالب و تنه هاي قوي زاويه دار با گلدانهاي مستطيل شكل هماهنگ هستند.

. گياهان گسترده با گلدانهايي هماهنگ هستندكه انتهاي آنها كمي به طرف خارج متمايل باشدو گياهان استوانه اي پابلند با گلدان ساده گرد مكمل يكديگرند.

. بهترين شكل گلدانها آنهايي هستند كه گستردگي و طول آنها از طول وبزرگي گياه كوچكتر باشند.

. گياهاني كه يك يا چندشاخه خودرا كج ومنحرف نموده ومايل هستند آبشارمانند روي گلدان خم شوند گلدانهاي بلند و دراز استوانه اي ويا مكعب مستطيلي ايستاده مي پسندند.

رنگ گلدان :

اصولاً نقطه كانوني نظربيننده خودگياه بونسايي شما است. رنگ براق و بعضاً قشنگ ويا نقش ونگار روي گلدان نبايد در درجه اول نظربيننده را به خود اختصاص دهند وخود گياه به بوته فراموشي سپرده شود.

. گياهان ظريف و شكيل مانند افراي ژاپني ويا پيچ گليسين در گلدانهاي هم طراز خود يعني لعابدار و براق جذابيت بهتري دارند.

. سروخزنده و سرخدار كه رنگ پوسته تنه آنها قرمز قهوه اي خاصي است در گلدان هايي بارنگ قهوه اي سوخته برازنده است.

. گلدانهايي با برگهاي سبز تيره وتنه قاچ قاچي قهوه اي تيره سوزني برگان مانند كاج ها، هماهنگ است كه يكي از رنگهاي سبز يا قهوه اي را دارا باشند.

. براي ايجاد تعادل در ديد بيننده گلداني را براي گياهان گلدار غرق در گل انتخاب كنيد كه با رنگ و تعداد زياد گل هماهنگي داشته باشد در همين راستا پيشنهاد مي شود از گلدانهاي رنگي و براق استفاده كنيد.

گياه آزاليا از اين قاعده مستثني است وبه عنوان گياه غيرگلدار، بونسايي مي گردد. در هرصورت انتخاب گلدان تحت شرايط متفاوت سليقه و گونه گياهي و قدوقواره و رنگ و بافت و شكل آنها انتخاب مي گردد اما يك اصل مهم را فراموش نكنيد كه جنس و رنگ و شكل گلدان بايد مكمل زيبايي گياه باشد نه اينكه خود به يك نقطه كانوني تبديل گردد و يا برعكس گلدان چنان از نظر ارزشي پائين نباشد كه زيبايي گياه را زير سوال ببرد.

نوشته شده توسط سجاد بدیعی در دوشنبه 1385/11/23 ساعت موضوع | لینک ثابت

زندگي طولاني در يك گلدان

زهكشي:

گياه گلداني به طور عموم و خصوصاٌ گياهان بونسايي قبل از اينكه از خشكي و كم آبي از بين بروند از آب اضافي و خارج نشدن سريع آب از گلدان و در نتجه باتلاقي شدن و كمبود اكسيژن تلف مي گردند.

خاك گلدان هاي بونسايي بايد داراي بافت و منافذي باشد كه به محض اضافه شدن آب به آن به عمق گلدان رفته و اضافه آن خارج گردد. در چنين خاكهايي حتي اگرگلدان در معرض بارندگي شبانه روزي هم قرار بگيرد هيچ گونه نگراني ازباتلاقي شدن خاك وجود ندارد. توجه داشته باشيد كه اضافه كردن آب به گلدان به مراتب ساده تر از خارج كردن آن است.

ظرفيت نگهداري آب در خاك :

خروج فوري آب اضافي از خاك اين معني را نمي دهد كه نبايد آب خاك گلدان را به خوبي خيس نمايد. خاك خوب خاكي است كه علاوه بر اينكه آب اضافي خود را خارج مي كند ملكولهاي آب را چنان درسطح ذرات خود نگهداري  كند كه تا آبياري بعدي آب لازم براي گياه را در اختيار داشته باشد. خاك باغچه از نظر نگهداري آب در سطح ذرات خود بسيار خاك خوبي است اما پس از مدتي فشرده و متراكم گشته و آب اضافي را از خود خارج نمي كند.  بهترين راه براي حفظ ضرورت نگهداري آب در خاك و هم اينكه آب اضافي خارج گردد اضافه نمودن مواد معدني  و آلي جاذب و نگهداري آب در خاك است.

منافذ هوا :

با انتخاب بافت مناسب خاك منافذ و فضاهاي كوچكي در بين ذرات خاك ايجاد مي كند كه اكسيژن لازم براي حيات ريشه و باكتريهاي مفيد تامين مي نمايد. قابل استفاده شدن بعضي از عناصر غذايي در خاك مديون فعاليت ميكروارگانها يا همان باكتريهاي خاك است كه در صورت عدم وجود اكسيژن نمي توانند زنده بمانند. به طور خلاصه كمبود ويا نبود اكسيژن به معني مختل شدن فعاليت هاي حياتي ريشه ها، باكتريها وقابل استفاده نشدن بعضي ازعناصر غذايي مانند فسفر است.

پس چه خاكي؟  

ژاپني ها براي گلدان هاي بونسايي خود خاكي بس استثنايي دارند. از اين نظر كلمه استثنايي بكار مي رود كه صفات متضاد در اين خاك جمع است. خاك رس معمولي داراي ذرات بسيار ريز و داراي مواد غذايي فراوان و همچنين قدرت نگهداري آب در آن زياد است اما به محض رسيدن آب به ذرات آن به همديگر چسبيده و هيچ منفذي براي اكسيژن باقي نمي ماند و به همين علت خاكهاي سنگين نام دارندكه زهكش در آن كمتر وجود دارد و خاك پس از چند آبياري باتلاقي مي شود.

خاك رس ژاپني به نام Akadama يك نوع رس آتشفشاني و بصورت دانه دانه است كه علاوه بر خاصيت غذايي و نگهداري آب حبابهاي ريز اكسيژن نيز در آن يافت مي گردد و عجيب اين است كه پس از چند سال استفاده در گلدان و چندصد بار آبياري هنوز مي توان به صورت دانه دانه آنها را مشاهده نمود.

ژاپني ها اين خاك را با سنگريزه به اندازه نصف نخود و شن شكري و كمپوست مخلوط مي كنند وخاكي به دست مي آورندكه هم از نظر غذايي و هم از نظر زهكشي و نگهداري آب وضع مناسبي دارد.  

مخلوط كردن خاك :

بهترين خاك بايد 3خاصيت داشتن موادغذايي، زهكشي ونگهداري آب را دارا باشد.

خاصيت نگهداري آب با اضافه كردن موادآلي پيت و خاك برگ خوب وخرده چوب پوسيده شده و امثال آن تامين مي گردد. بايد توجه كرد كه اين ماده آلي نبايد آنقدرتجزيه شده باشد كه پس از خشك شدن به پودر تبديل گردد بلكه بايد ساختمان فيزيكي آن به نحوي باشد كه با فشار دادن بصورت گلوله فشرده ومتراكم تبديل نگردد وبا آزاد كردن انگشتان به گونه اي از همديگر پاشيده گردد كه ذراتي به اندازه نخود درست كند.

كمپوست هايي كه پر ازماده غذايي هستندوهمچنين كود پوسيده حيواني اگرچه ظاهراٌ غني هستند اما براي ريشه هاي تازه هرس شده با ريشه هاي موئين جديد كمي زياد و قوي به نظر مي رسند و علاوه بر آن داراي باكتري و اسپور قارچهاي بيماريزا نيز مي باشند.

اندازه تمام موادي كه جهت مخلوط شدن نافع هستند اعم از سنگريزه، شن، كمپوست، پيت ويا ... بين 5-2 ميليمتر ضخامت داشته باشند. مشخص است كه اندازه هاي بزرگتر از 5 ميليمتر داراي سطح جانبي كمي هستند و ريزتر از 2 ميليمتر هم به پائين گلدان رسوب كرده و زهكشي ها را مسدود مي كند. موادي كه الك مي شوند بايد رطوبت معيني داشته باشند نه آنقدر مرطوب باشند كه منافذ الك راببندند و نه آنقدر خشك باشد كه به پودرتبديل گردد.

بايد توجه شود سنگريزه هايي كه به تازگي در كارخانه هاي سنگبري و شن سازي شكسته شده اند را نبايد استفاده كرد زيرا كه سنگهاي تازه حاوي يونهاي سمي بزاي كياهان هستند وبايد حداقل يك يا دوسال پس از شكستن در زير آب باران در محيط باز بماند.

علاوه بر آن اين سنگها داراي سطوح جانبي هستند و زماني كه دركنار همديگر قرار مي گيرند تقريباٌ با همديگر جفت مي گردند و منفذي براي هوا و زهكشي باقي نمي گذارند از اين نظر بهترين سنگريزه مواد رودخانه اي است كه روي همديگر سائيده شده و ظاهري كره اي دارند و هنگامي كه در كنار همديگر قرار ميگيرند در بين خود منفذ درست  مي كنند. درباره مواد آلي نكته ديگري قابل ذكر است كه خرده چوب و پوست درختان جنگلي تجزيه شده به مراتب بهتر از خاك برگ و پيت است زيرا بصورت قطعات درشت تر در گلدان براي مدتها باقي مي ماند. نسبت بين مخلوط يك بريك است مگراينكه درنگهداري درختان بونسايي برحسب گونه نسبتهاي ديگري ارائه گردد. اندازه ذرات هم در گلدان هاي كوچكتر حدود 3-2 ميليمتر ودر گلدانهاي بزرگتر 5-3 ميليمتر تعيين مي گردد. البته مواد مصنوعي ديگري هم به عنوان مخلوط در بازار وجود دارد كه بعضي ها معتقد به استفاده از آن هستند اما رس مخصوص و سنگريزه و مواد آلي تمام نيازهاي غذايي گياه را برطرف مي كند.

نوشته شده توسط سجاد بدیعی در دوشنبه 1385/11/16 ساعت موضوع بونسایی | لینک ثابت

ژن عامل سبزي نخودهاي مندل شناسايي شد

پس از 141 سال پژوهشگران گزارش كردند كه سرانجام يكي از ژن هايي را كه كشيش اتريشي، ((گرگور مندل)) در آزمايشهاي پيشگامانه خود بررسي كرد، شناسايي كرده اند، همان آزمايشهايي كه به بنيانگذاري قانون هاي بنيادي ژنتيك انجاميد و ژن تعين كننده رنگدانه نخود در آنها اهميت زيادي داشت.

يك گروه پژوهشي توالي ژني را شناسايي كرده است كه در چند گونه نخود مشترك است و باعث مي شودكه يك ملكول رنگيزه يي سبزرنگ تجزيه شود و دريافتند كه اين توالي ژن با ژن مورد نظر مندل همخواني دارد. اين سومين ژن از هفت ژن مندل است كه پژوهشگران از آغاز دهه 1990 ميلادي، يعني پيش از آغاز به كار طرح ژنوم جانداران، كارشناسايي آنها را آغاز كردند. اگرتاكنون در يك كلاس زيست شناسي بوده ايد، ممكن است تصوير چهره مندل را نزديك گياهان نخود به يادآوريد كه از نظر رنگ (سبز يا زرد )وشكل دانه (چروكيده ويا صاف) و بلندي و كوتاهي ساقه با هم فرق مي كند. او با محاسبه نسبت اين صفت ها در چند نسل از گياهان نخود دريافت كه اين ويژگي ها از عامل هاي دوتايي بر مي خيزد كه اكنون آنها را ژن مي ناميم.

همچنين، دريافت كه اين عامل هاي دوتايي به طورتصادفي بين زادگان تقسيم مي شوند وجورشدن آنها از يكديگرمستقل است.  اما پژوهشگران هرگز در اين انديشه نبودند كه توالي ژن مندلي رنگ دانه را روشن ميكند، زيرا ژنوم نخود به اندازه اي بزرگ است كه به چنگ آوردن اين توالي بسيار مشكل است. پژوهشگران مي خواستند توالي ژني را شناسايي كنند كه باعث مي شود گونه اي از چمن ( Festuca Pratensis ) در خشكي و ديگر شرايط نامساعد همچنان سبز بماند. آنها دريافته بودند كه اين چمن به اين دليل سبز مي ماند كه توان شكستن رنگيزه سبز را ندارد. خوشبختانه گياه فستوكا و گياه برنج از نظر ژنتيكي بسيار مانند هم هستندو ژنوم برنج نيز تعيين توالي شده است.

از اين رو، پژوهشگران با مقايسه ژنوم اين دو گياه توانستند قطعه اي از ژنوم فستوكا را شناسايي كنند كه ژن مرتبط با تخريب نشدن رنگيزه سبز در آن است. هنگامي كه آنها اين قطعه از ژنوم فستوكا را به گياه آرابيدوپسيس (Arabidopsis Thaliana) وارد كردند، دريافتند كه اين گياه نيز سبزي خودرا از دست نمي دهد. سپس نشان دادند اين قطعه از ژنوم با همان ژن (( مندلي )) سبزي دانه ارتباط دارد

ScientificAmerican.com.jan.2007  

نوشته شده توسط سجاد بدیعی در دوشنبه 1385/11/16 ساعت موضوع مطالب علمی جدید | لینک ثابت