Dieffenbachia amoena

نام انگلیسی:Dumb Cane, Leopar Lily

تعدادی از گیاهان وجود دارند که سمی هستند، بنابراین باید در جابجایی آنها بسیار دقت کنید. دیفن باخیا از این دسته از گیاهان است که باید در جابجایی آن، مراقبت و دقت زیاد داشته باشید. سعی کنید از دستکش استفاده کنید، تا از تماس با شیره گیاه که سمی بوده و سوزش زیادی دارد جلوگیری کنید. به خاطر داشته باشید که در پایان کار تمام قسمتهایی از دستتان را که بدون پوشش بوده و تمام ابزاری را که استفاده کرده اید بشوئید.

بهترین زمان برای تکثیر دیفن باخیا، از اواسط بهار تا اوایل تابستان است. قلمه های انتهایی ساقه به طول 5/12-10 سانت را با یک چاقوی تیز از گیاه مادری جدا و برگهای پائینی قلمه ها را که ممکن است به زیر خاک فرو روند، جدا کنید. ابتدا قلمه ها را در پودر هورمون ریشه زایی فروبرید و سپس هر قلمه را در گلدانی با قطر دهانه 11-9 سانت، حاوی کمپوست مخصوص بذر و قلمه قرار دهید. قلمه ها را با کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید و دور از تابش مستقیم خورشید قرار دهید و در دمای 24-22 درجه، تا زمان ریشه دهی که ممکن است تا دوماه طول بکشد، نگاه دارید.لازم است گاهگاهی کیسه پلاستیکی را بردارید و برگهای پوسیده و پژمرده را جداکنید تا از انتشار آلودگیهای قارچی جلوگیری کنید .

زمانی که ریشه دهی انجام شد، کیسه پلاستیکی را بردارید و شروع به تغذیه گیاه کنید و زمانی که گیاه به اندازه کافی رشد کرد، آن را در گلدانی با قطر دهانه 13 سانت حاوی کمپوست گلدانی با پایه پیت کشت نمائید. دیفن باخـیا که بیش از اندازه رشد کرده و دارای ساقه های بلند، محکم و بدون برگ است را نیـز می توان با روش تقسیم ساقه تکثیر کرد. ساقه محکمی را انتخاب و به قسمتهایی به اندازه 5/7سانت ببرید، سپس هر قسمت را به آرامی در سطح گلدانی حاوی ماسه (ماسه بنائی) قرار دهید و مانند روش مشابه در قلمه های انتهایی ساقه مورد توجه و رسیدگی قرار دهید. هر قلمه ی ساقه معمولأ یک گیاه را بوجود می آورد ولی گاهی دو جوانه نیز ایجاد می کند.

افراد خوش ذوق و سلیقه هر فضایی را می توانند به بهترین نحو زینت دهند چه این فضا در خانه ای به وسعت یک هکتار باشد چه آپارتمانی نقلی در مرکز شهر .

داشتن آپارتمان سبز و پر از گل علاوه بر اینکه به زیبایی شناسی خانه کمک می کند تاثیر مثبتی در روح و روان فرد به جای می گذارد. گلهای آپارتمانی همان قدر که زیبا هستند همان قدر نیز به مراقبت خاص نیاز دارند. گیاهان همیشه سبز در شرایط و درجه حرارت اتاق به خوبی پرورش می یابند و چنانچه از آنها مواظبت شود، برگ هایشان همیشه شاداب و خرم و براق و زینت بخش محیط زندگی شما خواهد بود. گیاه گلدار خانگی احتیاج به مراقبت بیشتری دارد و در شرایط اتاق و ساختمان به خوبی دوام نمی آورد. مادام که گل دارد، بسیار زیباست و پس از اتمام گل و دوره استراحت، به آب کمتری نیاز و حرارت 15-12 درجه احتیاج دارد.

بسیاری از گلها در هر شرایطی پرورش می یابند و با تغییر درجه حرارت و رطوبت وکمبود کود و آب ، مقاومت خوبی از خود نشان می دهند. این گیاهان را گیاهان فولادی نام نهاده اند، اما برخی وجود دارند که بسیار حسـاس بوده و نیاز به مراقبت دائم دارند . اکثر مردم گلدانها را در اتاق نشیمن یا پذیرایی نگهداری می کنند. باید توجه داشت که انتخاب محل گلدان ، نباید مانعی بای بازی کودکان و یا استراحت دیگران باشد. در حقیقت، گلدان نباید یک جسم دست و پا گیر باشد.

بعضی از گیاهان به گرمای زیاد در فصل زمستان و بعضی به هوای خشک داخل آپارتمان حساسیت دارند. بهترین راه برای نگهداری اینگونه گلها، استفاده از گلدانهای شیشه ای به نام باغ شیشه ای است که هم رطوبت کافی و هم درجه حرارت محیط آن برای پرورش گیاه کافی است.

نیمی از خانم های خانه دار گلهای آپارتمانی را در آشپزخانه نگهداری می کنند. باید سعی کرد از گلدان های کوچک و کم رشد مانند پریمولا و کاکتوس استفاده شود. یک سینی شن ریزی شده که محتوی انواع گلهای مناسب باشد - در نزدیکی پنجره زیبایی خاصی به محیط دلچسب آشپزخانه شما می دهد. از آنجایی که میزان هوای رطوبت آشپزخانه به علت وجود آبجوش و یا زودپز از سایر قسمتهای خانه بیشتر است بنابراین پرورش گلهای رطوبت دوست در آشپزخانه ترجیح داده می شود . عده دیگری از مردم گلدانها را در هال و راه پله ها قرار می دهند، چنانچه دکوراسیون مناسب برای قرر دادن گلدانها در نظر گرفته شود، می توان منظره بسیار زیبایی را ایجاد کرد . زیبایی هال خاطره دلپذیری را در بیننده ایجاد می کند، از آنجایی که گلدان ها همیشه در دسترس است، رسیدگی به آنها بسیار آسان است. گیاهانی که در حال پرورش می یابند، بایستی از گروه گیاهان زود رشد باشد که با نور کم و سایر شرایط نامساعد مانند کوران هوا ، کمبود رطوبت و غیره مقاوم باشند، در غیر این صورت در مدت کوتاهی زرد وخشک می شوند و منظره نامناسبی به هال می دهند. بعضی ها گلهای خود را در اتاق نــاهار خوری نگهداری می کنند. گلهایی در اتاق نــاهار خوری نگـهداری می شود که شاخ و برگ آنها زیاد رشد نکرده و فضای اتاق را اشغال نکند و ترجیح داده می شود از گلهای سایه دوست انتخای شوند. گلدانها را در محلی از اتاق قرار می دهند که دسترسی برای آب دادن به آن آسان باشد و باید حتی المقدور دورنمای گلدانها زیبایی خاصی به محیط ناهارخوری ببخشد.

در نگهداری گیاهان خانگی نکته هایی وجود دارد که رعایت آنها تاثیر ویژه ای بر رشد گیاهان خواهد داشت.

+ ریشه به همان نسبت که به آب احتیاج دارد به هوا هم نیازمند است. اگر پای بوته همیشه خیس و پرآب باشد، این بدان معناست که عمر ریشه به آخر رسیده است، بنابراین مقدار آب و فاصله آبیاری بسیار مهم است.

+ هر گیاه احتیاج به یک دوره استراحت دارد، و اگر این پدیده طبیعی را از او دریغ کنید در فصل بعد گیاهی بیمار ضعیف خواهد شد . بعضی از گیاهان در فصل زمستان به حال خواب و استراحت در می آیند و بعضی دیگر در فصل تابستان و لازم است در فصل استراحت مقدار آب و کود آن را به یک پنجم معمول تقلیل داد و حتی المقدور محیط آن را به محیط طبیعی نزدیکتر کرد . همچنین سایر عوامل که در دوره استراحت گیاه سرنوشت ساز است، مورد توجه قرار گیرد.

+ بخاری و رادیاتور موجب خشک شدن هوای محیط و تقلیل رطوبت هوا می شود، به حدی که رطوبت داخل ساختمان از 3/1 میزان لازم هم پائین تر می رود. بنابراین بایستی امکانات تامین این کمبود رطوبت را فراهم کرد.

               فیکوس،  بنجامین و نخل مرداب ( پنجه کلاغی ) از پرطرفدارترین گیاهان خانگی هستند.

                                                         یوکا

Yucca elephantipes

   Adam’s – Needle  

                    یوکا یک گیاه شناخته شده خانگی است که به وسیله پاجوش تکثیر می شود.

اگر شما مایلید از روش تجاری برای تکثیر استفاده کنید به یک اره سرشاخه زنی نیاز دارید. ساقه گیاه را با دقت و احتیاط به قسمت هایی به طول 20 – 10 سانت ببرید. قطعات کلفت ساقه را در پودر هورمون ریشه زایی فروبرده و هر قطعه رادر گلدانی با قطر 13-11 سانت و کمپوست بذر و قلمه قرار دهید و در دمای 21 درجه سانتی گراد و نور مناسب و کافی به مدت 2 ماه نگاه دارید. خاک باید کمی مرطوب باشد پس از این مدت ساقه ریشه داده و جوانه های جدید  ظاهر می شود .

نکته بسیار مهم این است که در این روش علاوه بر مراقبت بسیار زیاد باید ساقه را درست در خاک قرار داد ، یعنی انتهای تحتانی ساقه در خاک و قسمت بالای آن رو به بالا باشد.

روش دیگر تکثیر این گیاه ، جدا کردن پا جوش از کنار پایه مادری است زمانیکه طول پاجوشها به 20 سانت رسید ( نباید از 15 سانت کوتاهتر باشد ) ، در اواسط بهار ، با استفاده از یک چاقوی خیلی تیز آنها را از انتها یعنی از محلی که به ساقه اصلی متصل است جدا کنید. ابتدا انتهای آنها را درپودر هورمون ریشه زایی قرار داده ، سپس در گلدانی با قطر دهانه 11-9 سانت و کمپوست مخصوص بذر و قلمه قرار دهید. خاک را کمی مرطوب کنید و گلدان را دردمای حدود 21 درجه – نور مناسب و کافی ولی بدور از تابش مستقیم خورشید نگاه دارید . پس از 2 ماه ریشه دهی انجام خواهد گرفت . پس از ریشه دهی آبیاری را افزیش دهید ولی دقت کنید که در فواصل آبیاری خاک گلدان تقریبأ خشک شده باشد.

گیاه را با کود مایع { کود مایع زربرگ  مناسب است } تغذیه کنید. زمانیکه گیاه به اندازه کافی بزرگ شدآن را به گلدانی با قطر دهانه 13-11 سانت منتقل کنید اما دقت شود گلدان را زیاد عوض نکنید .

                              سیکلامن ایرانی

    Cyclamen Persicum

  نام انگلیسی:Persian Cyclamen

اگرشما یک فرد علاقه مند به گل گیاه باشید ، با سعی و تلاش فراوان و درمدت زمان طولانی، قادر به تکثیر این گیاه در منزل خواهید بود ولی بطور کلی تکثیر سیکلامن نیاز به تحمل سختی فراوانی دارد.

اگربذرها را در اواخر تابستان بکارید، دراواخر پائیز و اوایل دیماه سال آینده به گل خواهند نشست و یا درهر زمانی از اواخر بهار تا تابستان اقدام به کاشت بذر نمایید، تقریبأ 15 ماه بعد گل خواهد داد.

بذرها را در سینی بذر با ظروف کم عمق، حاوی کمپوست مخصوص بذر و قلمه بکارید و به آرامی روی آنها را بپوشانید، تا در دمای ثابت 68-65 درجه شروع به روئیدن کنند. بذرها را در تاریکی نگاه دارید و بطور منظم کنترل کنید، تا بذرها پس از چند هفته شروع به جوانه زدن کنند، جوانه ها باید معمولأ یک جور و یک اندازه باشند، به محض شروع به رشد کردن جوانه ها باید آنها را در شرایط نوری مناسب و در دمای ثابت 15-13 درجه و در معرض جریان آزاد هوا ، نگاه دارید تا زمانی که به اندازه کافی بزرگ شده و بتوان آن را جا بجا کرد. سپس جوانه های تازه روئیده شده را تک تک در آورده و هر یک را در گلدانی با قطر دهانه 11 سانت با پایه پیت بکارید و در دمای ثابت 15-13 درجه قرار دهید، از خشک نگه داشتن خاک جدأ پرهیز کنید. مراقب باشید که جابجایی هوا انجام شود، زیرا گیاه شما از هوای خفه و مرطوب بیزار و متنفراست .

   Mille-Feuille

 Achillea millefolium L

دوران گلدهی : اواخر فروردین تا اواخر خرداد

زمان برداشت : اردیبهشت تا اواخر تیر ماه

از تیره مرکبان

بومادران گیاهی است علفی، چندساله ، با ساقه افراشته که درانتهای ساقه وشاخه ها ، خوشه های گل مرکب به رنگ سفید یا زرد دیده می شود، برگ های این گیاه سرنیزه ای شکل و دو تا سه شانه ای و میوه ی آن فندقه است. این گیاه در نقاط مختلف اروپا آسیا می روید و به خوبی  شناخته شده است.

قسمت های قابل استفاده :

اندام های جوان – شاخه های برگ دار و گاهی تنها گلهای آن ، سر شاخه های گلدار را در اوایل فصل گلدهی می چینند و در حرارت طبیعی و یا مصنوعی ( تا 35 درجه سانتیگراد ) خشک کرده و در محلی خشک و تاریک نگهداری می کنند.

این گیاه محتوی نوعی اسانس روغنی است که ازتقطیر متریسین {1} موجود در آن بدست می آید. این روغن به دلیل وجود آزولن {2} در آن آبی رنگ است . بومادران همچنین محتوی آلکالویدها – آشیلین {3} – استیشبدرین {4} – تانن ها – عصاره ی تلخ و دیگر مواد است.

موارد درمانی :

از این گیاه در درمان داخلی برای ناراحتی های گاستریک – اسهال و نفخ شکم و همچنین به عنوان عامل انعقاد خون و برای تسکین دردهای عادت ماهیانه استفاده می کنند.

طرز تهیه و مصرف :

برای تهیه جوشانده دو قاشق چایخوری از پودرشده این گیاه را در یک فنجان آب ریخته و در طول روز میل نمایید. متذکر می شوم که بومادران را نباید به طور مدام و طولانی مصرف کرد. جوشانده این گیاه با غلظت 4 قاشق چای خوری برای گذاشتن بر روی زخم های چرکی ، جوش ها ، اگزما و برای شستن دست های ترک خورده و همچنین غرغره به کار می رود.

۱- Matricine

2 - Azulenes

3 - Achilleine

4- stychydrine

+ منظور از روغنهای چرب ، روغنهای گیاهی است که در حرارت محیط به صورت مایع بوده و در سرما منجمد می شوند، غیر محلول در آب هستند اما در حلال های آلی نظیر کلروفرم ، آستون محلول هستند. از بین روغنهای غیر خشک شونده ؛ روغن زیتون و بادام و از میان روغنهای نیمه خشک شونده بهروغن آراشید، آفتاب گردان و کلزا می توان اشاره کرد.

روغن کتان و کرچک هم مسهل قوی هستند ، مصرف روغن کرچک بسیار متداول است و از ان برای ساخت داروها و مواد صنعتی و غذایی استفاده می کنند.   

پس ازانجام یک سلسله تبدیلات تکنولوژیک که گیاه دارویی رابه داروی گیاهی تبدیل می کند ، این دارو محتوی مواد مختلفی است که اکثر آنها روی بدن انسان تاثیر می گذارند.

رشته ای که به بررسی این مواد ( ساختمان و وضعیت آنها در گیاه، تغییرات و سیستم تبدیل آنها که در طول زندگی گیاه ، تهیه ی داروهای گیاهی و سپس در طول مدت انبار شدن آن ایجاد می شود ) می پردازد، فیتو شیمی (شیمی گیاهی) نامیده می شود.

شیمی گیاهی در ادتباط تنگا تنگ با فارماکولوژی (مطالعه تاثیرات مواد دارویی بر بدن انسان، مکانیسم و سرعت تاثیر آن ، جذب و دفع و موارد مصرف آنها یعنی کاربردشان علیه بیماری)است.

مواد موثره گیاهان دارویی دو نوع هستند :

نوع اول مواد حاصل از سوخت  و ساز اولیه { اساسأ ساکارید} یا مواد مورد نیاز و حیاتی، که درهمه ی گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به وجود می آیند.

نوع دوم مواد حاصل ازسوخت و ساز ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می شوند. این تولیدات ظاهرأ اغلب برای گیاه بدون فایده هستند، ولی بر عکس اثرات درمانی آنها قابل توجه است. منظور از این ترکیبات اسانس های روغنی ( یا اسانس طبیعی )، رزین ها و آلکالوئیدهای مختلف نظیر تریاک است.

عمومأ این مواد در حالت طبیعی به طور خالص یافت نمی شوند و به حالت ترکیب با عناصر دیگری همراهند که به صورت مکمل اثرات آنها را تقویت می کنند.  با این حال حتی اگرگیاه دارویی فقط یک ماده فعال داشته باشد باز اثر آن روی بدن انسان مفید تر از همان ماده در حالت به دست آمده از سنتز شیمیایی است.

مواد موجود در گروههای اصلی :

1- آلکالوئیدها : ترکیبات پیچیده ی ازت دار بوده و نوع بازی آن ها معمولأ اثرات قوی فیزیولوژیک دارد. ضمنأ آنها اکثرأ سموم گیاهی بسیار موثر و دارای اثرات خاصی نیز هستند.

الکالوئیدها را بر حسب ترکیبات شیمیایی و خصوصأ ساختمان ملکولی آنها در چندین دسته و گروه تقسیم بندی می کنند.

الف) فنیل آلانین : کاپسائیسین در فلفل- کلشیسین در ارکیده

ب ) آلکالوئید ایزوکینولئیک : مرفین، اتیل مرفین، کدئین، پاپاورین ، آلکالوئیدهای ایندولیک :ارگومترین، ارگوتامین از زنگ غلات

ج ) آلکالوئیدهای کینولئیک : شاخه برگدار سداب معمولی

د ) آلکالوئیدهای پیریدیک و پیپریدیک : ریسینین در کرچک - تری گونلین در شنبلیله - کونین(سم  خطرناک ) در شوکران کبیر.

ه ) آلکالوئیدهای استروئید : ریشه بنفشه معطر - تاج الملوک  (آکونیتین به عنوان مثال )

گلوکوزید ها :

از سوخت و ساز ثانویه ی گیاه حاصل و از دو قسمت تشکیل شده اند.

یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثراوقات غیر فعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن حتی انتقال ان از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به ان اگلیکن { یا اگلوکن } گفته می شود .بر حسب ترکیبات به انواع زیر تقسیم می شود :

1- تیو گلوکوزیدها : حاوی گوگرد که به طور آلی به آن متصل ( خانواده کلم )

2- گلوکوزیرهای مشتق از اسید سیانیدریک : که از ترکیبات سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می شود.( با تاثیر آنزیم آنها تجزیه (( اغلب در دهان انسان )) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می شود. ) بادام تلخ – گل آقاطی سیاه – آلو و برگ گیلاس

3- گلوکوزیدهای آنتراکینونیک : دراکثر موارد پیگمانهای شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می گیرند – آنها 6 – 8 ساعت بعد از جذب اثر ملین دارند ( ساقه زیر زمینی ریوند )

4- کاردیوگلوکوزیدها ( گلوکوزیدهای دیژیتال ) : مواد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می کند بر حسب ساختمان شیمیایی آنها را به :

کاردنولیدها : گل انگشتانه – موگه و آدونیس و بوفادینول ها ( ریشه هلبور) تقسیم می کنند .

5- گلوکوزیدهای فنلیک : متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیش تر موارد عطر خاصی نیز دارد. به همین دلیل برخی مواقع آنها را در میان عناصر معطر طبقه بندی می کنند (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، جوانه های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه ).

ساپونین ها :

در بسیاری از گیاهان دارویی وجود دارند. از نظر علم شیمی به وسیله ی ریشه گلوکوزیدیک (گلوکز،گلکتوز) که متصل به ریشه اگلیکون است مشخص می شوند. خاصیت اصلی فیزیکی آنها کاهش شدید فشار سطحی آب است.

تمام ساپونین ها کف زیادی دارند و از پاک کننده های عالی هستند. انها یک خاصیت دیگر نیزدارند و آن عبارتست از توانایی  همولیز کردن گلبولهای قرمز بدین ترتیب است که هموگلوبین موجود در آنها را آزاد می کند و این چیزی است که غیر قابل مصرف بودن برخی از آنها را به علت سمی بودنشان را توجیه می کند.

ساپونین ها مخاط را تحریک می کنند و سبب شل شدن مخاط روده می شوند و همراه با مصرف گیاهی نطیر بنگ سفید – ریشه شیرین بیان و چوبک باعث افزایش ترشحات شش ها و یا به عبارتی خلط آور ( اکسپکتورانت ) می شوند. از آنها به عنوان مسهل و ضد عفونی کننده مجاری ادرار ( برگ درخت زبان گنجشک ، ریشه آنونین خاردار ) نیز استفاده می شود. ریشه معروف جینسینگ که در چین ، کره ، خاوردور و روسیه یافت می شودهم سرشارست از ساپونین .

 مواد تلخ :

این مواد تلخ مزه اند و ضمن تحریک اشتها ترشح شیره معده را نبز زیتد می کند. فارماکولوژی این مواد را مواد تلخ موجود در گیاهان ترپنیک می نامند که باعث آزاد سازی آزولن و همچنین گلوکوزیدهایی با ساختمان های مختلف بیوشیمیایی می شوند.

به عنوان مثال اولین گروه شامل عصاره های تلخ افسنتین و باد آورد می شوند.

و گروه دوم که بسیار معمول ترند شامل عصاره گیاهان خانواده جینتیاناسا ، گل گندمیان و غیره می شود .

تانن ها :

این مواد دارای ترکیبات شیمیایی مختلفی هستند، خاصیتی مشترک دارند و آن این است که توانایی انعقاد آلبومین ها، فلزات سنگین و آلکالوئیدها را دارند. آنها در آب محلول هستند و استفاده طبی از آنها اساسأ به خاطر خاصیت قابض بودنشان است. خاصیت انعقاد آلبومین های مخاطی و بافتی ، اثراتی از قبیل کاهش تحریکات و درد و متوقف نمودن خونریزی های کوچک را دارد.

جوشانده و سایر حالات داروهایی که سرشار از تانن هستند، در اکثر مواردبه صورت مصارف خارجی علیه تورم حفره دهانی ، زکام برونشیت ، خونریزی موضعی ، روی سوختگی و ورم حاصل از سرمازدگی ، زخم ، بواسیر و تعرق بیش از حد به کاربرده می شوند.

در مصارف داخلی نیز در موارد زکام معده ای ، اسهال ، عفونت های مثانه و همچنین به عنوان ( آنتی دوت ) پادزهر در هنگام مسمومیت با آلکالوئیدهای گیاهی به کار می روند.

اسید تانیک که از پینه های درخت بلوط ( مازو ) به دست می آید اغلب در داروسازی مورد استفاده بوده و برای تهیه آن از پوست درخت بلوط، برگ گردو، برگ و میوه مورد، برگ تمشک وغیره استفاده می شود .

پس ازانجام یک ســلسله تبدیلات تکنولوژیک که گیــــاه دارویی را به داروی گیاهی تبدیل می کند ، این دارو محتوی مواد مختلفی است که اکثر آنها روی بدن انسان تاثیر می گذارند.

رشته ای که به بررسی این مواد ( ساختمان و وضعیت آنها در گیاه، تغییرات و سیستم تبدیل آنها که در طول زندگی گیاه ، تهیه ی داروهای گیاهی و سپس در طول مدت انبار شدن آن ایجاد می شود ) می پردازد، فیتو شیمی (شیمی گیاهی) نامیده می شود.

شیمی گیاهی در ادتباط تنگا تنگ با فارماکولوژی (مطالعه تاثیرات مواد دارویی بر بدن انسان، مکانیسم و سرعت تاثیر آن ، جذب و دفع و موارد مصرف آنها یعنی کاربردشان علیه بیماری)است .

مواد موثره گیاهان دارویی دو نوع هستند :

نوع اول مواد حاصل از سوخت  و ساز اولیه { اساسأ ساکارید} یا مواد مورد نیاز و حیاتی، که در همه ی گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به وجود می آیند.

نوع دوم مواد حاصل ازسوخت و ساز ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می شوند. این تولیدات ظاهرأ اغلب برای گیاه بدون فایده هستند، ولی بر عکس اثرات درمانی آنها قابل توجه است. منظور از این ترکیبات اسانس های روغنی ( یا اسانس طبیعی )، رزین ها و آلکالوئیدهای مختلف نظیر تریاک است.

عمومأ این مواد در حالت طبیعی به طور خالص یافت نمی شوند و به حالت ترکیب با عناصر دیگری همراهند که به صورت مکمل اثرات آنها را تقویت می کنند.  با این حال حتی اگرگیاه دارویی فقط یک ماده فعال داشته باشد باز اثر آن روی بدن انسان مفید تر از همان ماده در حالت به دست آمده از سنتز شیمیایی است.

مواد موجود در گروههای اصلی :

1- آلکالوئیدها : ترکیبات پیچیده ی ازت دار بوده و نوع بازی آن ها معمولأ اثرات قوی فیزیولوژیک دارد. ضمنأ آنها اکثرأ سموم گیاهی بسیار موثر و دارای اثرات خاصی نیز هستند.

آلکالوئیدها را بر حسب ترکیبات شیمیایی و خصوصأ ساختمان ملکولی آنها در چندین دسته و گروه تقسیم بندی می کنند.

الف) فنیل آلانین : کاپسائیسین در فلفل- کلشیسین در ارکیده

ب ) آلکالوئید ایزوکینولئیک : مرفین، اتیل مرفین، کدئین، پاپاورین ، آلکالوئیدهای ایندولیک : ارگومترین، ارگوتامین از زنگ غلات

ج )  آلکالوئیدهای کینولئیک : شاخه برگدار سداب معمولی

د )  آلکالوئیدهای پیریدیک و پیپریدیک : ریسینین در کرچک - تری گونلین در شنبلیله - کونین(سم  خطرناک ) در شوکران کبیر.

ه ) آلکالوئیدهای استروئید : ریشه بنفشه معطر - تاج الملوک  ( آکونیتین به عنوان مثال )

گلوکوزید ها :

از سوخت و ساز ثانویه ی گیاه حاصل و از دو قسمت تشکیل شده اند:

یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثراوقات غیر فعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن حتی انتقال ان از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به آن اگلیکن { یا اگلوکن } گفته می شود . بر حسب ترکیبات به انواع زیر تقسیم می شود :

1- تیو گلوکوزیدها : حاوی گوگرد که به طور آلی به آن متصل ( خانواده کلم )

2- گلوکوزیرهای مشتق از اسید سیانیدریک : که از ترکیبات سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می شود. ( با تاثیر آنزیم آنها تجزیه (( اغلب در دهان انسان )) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می شود. ) بادام تلخ – گل آقاطی سیاه – آلو و برگ گیلاس

3- گلوکوزیدهای آنتراکینونیک : در اکثر موارد پیگمانهای شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می گیرند آنها 6 – 8 ساعت بعد از جذب اثر ملین دارند ( ساقه زیر زمینی ریوند )

4- کاردیوگلوکوزیدها ( گلوکوزیدهای دیژیتال ) : مواد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می کند بر حسب ساختمان شیمیایی آنها را به :

کاردنولیدها : گل انگشتانه – موگه و آدونیس و بوفادینول ها ( ریشه هلبور) تقسیم می کنند .

5- گلوکوزیدهای فنلیک : متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیش تر موارد عطر خاصی نیز دارد. به همین دلیل برخی مواقع آنها را در میان عناصر معطر طبقه بندی می کنند  (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، جوانه های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه ).

ساپونین ها :

در بسیاری از گیاهان دارویی وجود دارند. از نظر علم شیمی به وسیله ی ریشه گلوکوزیدیک(گلوکز،گلکتوز) که متصل به ریشه اگلیکون است مشخص می شوند. خاصیت اصلی فیزیکی آنها کاهش شدید فشار سطحی آب است.

تمام ساپونین ها کف زیادی دارند و از پاک کننده های عالی هستند. آنها یک خاصیت دیگر نیزدارند و آن عبارتست از توانایی همولیز کردن گلبولهای قرمز بدین ترتیب است که هموگلوبین موجود در آنها را آزاد می کند و این چیزی است که غیر قابل مصرف بودن برخی از آنها را به علت سمی بودنشان را توجیه می کند.

ساپونین ها مخاط را تحریک می کنند و سبب شل شدن مخاط روده می شوند و همراه با مصرف گیاهی نظیربنگ سفید – ریشه شیرین بیان وچوبک باعث افزایش ترشحات شش ها ویا به عبارتی خلط آور ( اکسپکتورانت ) می شوند. از آنها به عنوان مسهل و ضد عفونی کننده مجاری ادرار( برگ درخت زبان گنجشک ، ریشه آنونین خاردار ) نیز استفاده می شود. ریشه معروف جینسینگ که در چین ، کره ، خاوردور و روسیه یافت می شودهم سرشارست از ساپونین .

مواد تلخ :

  این مواد تلخ مزه اند و ضمن تحریک اشتها ترشح شیره معده را نبز زیاد می کند. فارماکولوژی این مواد را مواد تلخ موجود در گیاهان ترپنیک می نامند که باعث آزاد سازی آزولن و همچنین گلوکوزیدهایی با ساختمان های مختلف بیوشیمیایی می شوند.

به عنوان مثال اولین گروه شامل عصاره های تلخ افسنتین و باد آورد می شوند.

و گروه دوم که بسیار معمول ترند شامل عصاره گیاهان خانواده جینتیاناسا ، گل گندمیان و غیره می شود .                              

                                                                                                   ادامه دارد.......

جمع آوری گیاهان دارویی در رویشگاه طبیعی آن ها به جهت به دست آوردن مواد اولیه به نظر کاری آسان می آید. اما در واقع این کار نیاز به شناخت وتجربه دارد. اگر شخصی که می خواهد این نوع گیاهان را جمع آوری کند تجربه ای در این کار نداشته باشد ،خیلی آسان دو نوع گیاه شبیه به هم را اشتباه می گیرد و نوعی را که اصولأ ریطی به گیاه دارویی مورد نظر ندارد، به خانه می آورد که حتی ممکن است مضر یا حتی سمی باشد.

بنابراین نه تنها شناسایی دقیق گیاهی که در جستجوی آن هستیم لازم است، بلکه آشنایی با محل رویش، نیازها و شرایط اکولوژیک آن نیز از ضروریا ت به شمار می رود.

برخی گیاهان در محل های بسیار خاصی می رویند و بعضی دیگر از گیاهان متکی هستند و یا در خاک بخصوصی رشد می کنند. در این میان گیاهانی وجود دارند که در اطراف روستاها، مناطق جنگلی، ساحلی باتلاقی، کوهستانی و خشکی پسند، سایه پسند، گیاهان هرز، مزارع، باغ ها یا حتی در اماکن مخروبه رشد می کنند. از سوی دیگر همه گیاهان ترجیح می دهند که همراه و یا در میان دیگر گیاهانی که دارای نیازهای مشابه هستند برویند. ضمنأ برخی از گیاهان نیز کمیابند و باید تحت حفاظت قرار بگیرند.

حضور و وجود یک گیاه در طبیعت بستگی به شرایط و عوامل خاصی ازنقطه نظر درجه حرارت، میزان بارش، نور و روشنایی، آب و مواد غذایی، ارتفاع از سطح دریا و غیره دارد. دخالت انسان در طبیعت از قبیل کودپاشی، زراعت و برداشت علوفه، مصرف سموم علف کش یا حشره کشهای مختلف از عواملی هستند که رشد این قبیل گیاهان را محدود می کند. حتی گاهی بر اثر این دخالت ها برخی از گیاهان به صورت جبران ناپذیری در موطن خویش از بین می روند.

به غیر از گیاه سالم نباید گیاه دیگری را چید. گیاه نباید هیچ گونه خرابی یا بریدگی داشته باشد و باید به خوبی رشد کند و در آغاز فصل خشک شدن، چیده شود. جمع آوری باید گونه به گونه صورت بگیرد و هرگونه  در سبد یا ظرف های کاغذی جداگانه جمع آوری شود. سپس باید عمل آورده شوند و هرچه سریع تر، قبل از پلاسیده شدن خشک شوند.

کشت گیاهان دارویی :

نیاز صنعت داروسازی به مواد موثره گیاهان به حدی زیاد است که امکان تأمین آن از دامان مادر طبیعت غیر ممکن است. بنابراین بسیاری از این گیاهان باید در مزارع بزرگ کشت شوند.

در این جا یک رشته عوامل اساسی باید در نظر گرفته شود تا گیاه کیفیت و میزان مؤثره خود را حفظ کند.

مهمترین عوامل عبارتند از : انتخاب بهترین گونه و حتی بهترین واریته آن، به کاربردن دقت کافی در انتخاب بذر، قلمه و غیره، مطالعه و انتخاب ماشین آلات لازم برای کشت و برداشت مطابق آنچه در کشاورزی صورت می گیرد وطرز خشک کردن صحیح آن ها.

طرز تکثیر گیاهان دارویی:

گیاهان دارویی از طریق جنسی یا غیر جنسی تکثیر می شوند. کشت این گیاهان به مقدار زیاد اقتصادی ترین روش است و باید بذرهای مناسب از انواع انتخاب شده ( به دلیل بازده بالا و میانگین بالای مواد مؤثره آنها ) کشت شوند. بذرها باید به صورت خطی کشت شوند و گاهی میان چین شده در فواصل بیشتری دوباره کاشته شوند. تمام کشت باید بر اساس اصول جاری  کشاورزی وجین، ابیاری و کوددهی شود.

گیاهان از طریق غیر جنسی یعنی قلمه ریزوم و پاجوش ( مانند نعناع ، توت فرنگی ) تکثیر می شوند. گیاهانی مانند مرغ و سوسن بری از طریق تقسیم ریشه ، قلمه و پاجوش تکثیر می شوند و بالاخره  گیاهانی نظیر خطمی ، زنجبیل شامی توسط جوانه های نا بجای ریشه و سیربه کمک پیاز تکثیر می شوند .

در مبارزه با گیاهان هرز ، بیماریها ، انگل ها باید تا حداکثرامکان از به کاربردن مواد شیمیایی خودداری کرد، چرا که باقی مانده این مواد ممکن است برای بدن مضر باشد... ادامه دارد

بخش گیاهان معجزه گر : در این قسمت به معرفی گیاهان دارویی – نیازها – شرایط پرورش و نوع کاریری اشاره می شود

بخش دوم ارایه اطلاعاتی در زمینه کود دهی و سمپاشی ها در مزارع مختلف است

امیدوارم که مفید فایده باشد باز هم اگه مورد دیگری مد نظر دارید باغبان باشی را راهنمایی فرمایید .